লেখক: ৰঞ্জন ভূঞা · অনুৰণন, সংখ্যা 7 (Vol 2, Issue 1, April – May 2020 (cover)) · পৃষ্ঠা 48–52
ভাইৰাছ জীৱ নে নিৰ্জীৱ — এই প্ৰশ্নেৰে আৰম্ভ কৰি লেখকে ভাইৰাছৰ প্ৰকৃতি বুজাইছে: ই কোষিকা নহয়, প্ৰ'টিনৰ আৱৰণৰ ভিতৰত থকা আনুৱংশিক পদাৰ্থ মাথোঁ, যি পোষক কোষিকাৰ ভিতৰত সোমাইহে নিজৰ প্ৰতিলিপি বনাব পাৰে। ভাইৰাছৰ আকাৰ ৫ৰ পৰা ৩০০ নেন'মিটাৰ, আৰু বেক্টেৰিয়াক আক্ৰমণ কৰা বেক্টেৰিয়'ফেজৰ কথাও উল্লেখ আছে। আৱিষ্কাৰৰ ইতিহাসত ১৮৯২ চনত ইভানোভস্কিয়ে চিনাক্ত কৰা তবাক' মোজাইক ভাইৰাছ আৰু ১৯০১ চনত ৱাল্টাৰ ৰেডে আৱিষ্কাৰ কৰা হালধীয়া জ্বৰৰ ভাইৰাছৰ কথা কোৱা হৈছে।
এণ্টিবায়'টিক-প্ৰতিৰোধী বেক্টেৰিয়াৰ বিৰুদ্ধে বেক্টেৰিয়'ফেজ আৰু কেঞ্চাৰৰ চিকিৎসাত ব্যৱহৃত অনকোলিটিক ভাইৰাছ (ভিএছভি, এডেন'ভাইৰাছ) উপকাৰী ভাইৰাছৰ উদাহৰণ; আনহাতে চাৰ্চ-কভ-২, ইনফ্লুৱেঞ্জা, এব'লা, এইচ আই ভি, ডেংগু, ৰেবিজ আদি অপকাৰী ভাইৰাছে কেনেকৈ কোষিকাত সোমাই প্ৰতিলিপি বনায়, সেয়া ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। বৰ আইৰ বিৰুদ্ধে ১৭৯৬ চনত এডৱাৰ্ড জেনাৰে গো-বসন্তৰ পৰীক্ষাৰে টিকাকৰণৰ ইতিহাস আৰম্ভ কৰাৰ কথাও আছে। শেষত, স্তন্যপায়ী প্ৰাণীয়ে কণী নাপাৰি সন্তান জন্ম দিয়াৰ আঁৰত প্ৰাচীন ৰেট্ৰ'ভাইৰাছৰ জিনে প্লেচেণ্টা গঠনত সহায় কৰাৰ প্ৰকল্পটো দাঙি ধৰা হৈছে।

