বিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে মানুহে চিন্তাৰ ক্ষমতা লাভ কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ ফাঁকতে অন্ধবিশ্বাসৰ জন্ম কেনেকৈ হয়, সেই কথাৰে এই দীঘলীয়া প্ৰবন্ধটো আৰম্ভ হৈছে। লেখকে পুষ্প এম. ভাৰ্গৱ আৰু ভেংকটৰামন ৰামকৃষ্ণনৰ উক্তি, ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে জ্যোতিষৰ বিৰুদ্ধে দিয়া ঘোষণা, সংবিধানৰ ৫১(ক) অনুচ্ছেদ আৰু ২০০১-০২ চনত UGC-য়ে জ্যোতিষ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰম প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ উদাহৰণেৰে জ্যোতিষ যে বিজ্ঞান নহয়, সেই কথা যুক্তিৰে দেখুৱাইছে। পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় ক্ষেত্ৰ আৰু অ'জন স্তৰেহে জীৱকুলক ৰক্ষা কৰে আৰু 'গ্ৰহৰত্ন' বুলি কোৱা পাথৰবোৰ সাধাৰণ অক্সাইডৰ মিশ্ৰণহে — এনে যুক্তিৰে গ্ৰহ-ৰত্নৰ কুসংস্কাৰ খণ্ডন কৰা হৈছে।
এৰিষ্টটলৰ পৃথিৱীকেন্দ্ৰিক ধাৰণা, ক'পাৰনিকাছ-গেলিলিঅ'ৰ ওপৰত ধৰ্মীয় ৰোষ, গ্ৰহণৰ সময়ৰ কুসংস্কাৰ ভঙা গোপালৰাজ ৰামচন্দ্ৰ ৰাও, আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, মেঘনাদ সাহা, নৰেন্দ্ৰ দাভোলকাৰ, জয়ন্ত নাৰলিকাৰ, হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ দৰে যুক্তিবাদীৰ কথা কোৱা হৈছে; দাভোলকাৰ, পানচাৰে আৰু কালবুৰ্গীৰ হত্যাক ধৰ্মীয় গোড়ামিৰ পৰিণতি হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। ঈশ্বৰ আৰু সৃষ্টিৰ প্ৰশ্নত হকিং, তাৰক মোহন দাস আৰু ভগৎ সিঙৰ মত, প্ৰযুক্তিৰ অপব্যৱহাৰৰ প্ৰসংগত ৰবীন্দ্ৰনাথৰ উক্তি আৰু পাৰমাণৱিক বিভাজনৰ উদাহৰণেৰে লেখকে যুক্তি দিছে যে ধ্বংসৰ বাবে বিজ্ঞানক দোষ দিয়াটো অযৌক্তিক। শেষত অসমত বিজ্ঞানৰ শিক্ষানুষ্ঠানৰ নহয়, বিজ্ঞানমনস্কতাৰহে অভাৱ বুলি কৈ 'নমামী' উৎসৱৰ সমালোচনা কৰা হৈছে আৰু গেলিলিঅ'ৰ উদাহৰণেৰে ধৰ্মবিৰোধী নহৈও কুসংস্কাৰবিৰোধী হ'ব পৰাৰ কথা কোৱা হৈছে।
