সাতটা খণ্ডত ভাগ কৰা এই দীঘলীয়া প্ৰবন্ধটোৱে প্ৰাচীন কালৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে ভাৰতত বিজ্ঞান জনপ্ৰিয়কৰণ আৰু বৈজ্ঞানিক মানসিকতা গঢ়াৰ যাত্ৰাটো পৰ্যালোচনা কৰিছে। আগকথাত প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিজ্ঞান চৰ্চা, ব্ৰিটিছ শাসনকালত ইয়াৰ সীমিত প্ৰসাৰ আৰু ড° হীৰেন গোঁহাইৰ উদ্ধৃতিৰে ঔপনিৱেশিক শিক্ষাই সমাজৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰ কথা আছে; ইয়াৰ পিছত স্বাধীনোত্তৰ কালৰ ১৯৫৮ চনৰ বৈজ্ঞানিক নীতি প্ৰস্তাৱ, ১৯৫৩ চনত গঠিত অসম বিজ্ঞান সমিতি, ১৯৮৬ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা সঞ্চাৰ সংস্থা, ১৯৮৭ চনৰ ভাৰত জনবিজ্ঞান জাঠা আৰু ভিপনেট বিজ্ঞান ক্লাবৰ দৰে পদক্ষেপৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে। ১৯৮০ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰীৰ সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়ত দেশবাসীয়ে দেখুওৱা আতংক আৰু ১৯৯৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত গণেশৰ মূৰ্তিয়ে গাখীৰ খোৱাৰ হুলস্থূলক লেখকে ভাৰতীয় মানসিকতাৰ নগ্ন ৰূপ হিচাপে দেখুৱাইছে, আনহাতে ১৯৯৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰৰ সূৰ্যগ্ৰহণত মানুহে বিজ্ঞানসন্মতভাৱে গ্ৰহণ চোৱাটোক আশাৰ ৰেঙণি বুলি কৈছে।
অন্ধবিশ্বাস জীয়াই ৰখাৰ কাৰণ হিচাপে ৰাশিফল-জ্যোতিষৰ ব্যৱসায়, ডাইনী হত্যা আৰু ৰাজনৈতিক-ধৰ্মীয় স্বাৰ্থৰ কথা আলোচনা কৰা হৈছে আৰু ড° নৰেন্দ্ৰ দাভোলকাৰৰ হত্যাৰ প্ৰসংগও উল্লেখ আছে। সামৰণিত লেখকে কৈছে যে কৃষি, শিক্ষা আৰু পৰিৱেশ সজাগতাত অগ্ৰগতি হৈছে যদিও ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক স্বাধীন চিন্তাৰ সুযোগ দিয়া, বিজ্ঞানৰ অপব্যাখ্যা ৰোধ কৰা আৰু জনসাধাৰণৰ বিশ্বাসক মানৱীয় দৃষ্টিৰে বিশ্লেষণ কৰাটোহে লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ বাট, আৰু আশাবাদী হৈ থকাটো বিজ্ঞান কৰ্মীৰ প্ৰাথমিক কৰ্তব্য।
