পৃথিৱীৰ বাহিৰত জীৱৰ অস্তিত্ব আছে নে নাই — এই প্ৰাচীন প্ৰশ্নটো বৈজ্ঞানিকভাৱে অধ্যয়ন কৰা নতুন শাখা জ্যোতিৰ্জীৱবিদ্যা (Astrobiology)ক কেৰিয়াৰৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা এই লেখাটোত পৰিচয় কৰাই দিয়া হৈছে। মঙ্গলৰ শিলত বেক্টেৰিয়াৰ জীৱাশ্মৰ সম্ভাৱ্য উপস্থিতি আৰু বহিঃগ্ৰহ আৱিষ্কাৰৰ পিছত জীৱবিজ্ঞান, ৰসায়ন, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিকীৰ সংমিশ্ৰণেৰে গঢ়ি উঠা এই বিষয়টোত NASA, ISRO, Roscosmos-ৰ দৰে সংস্থাই শুক্ৰ, মঙ্গল, টাইটান, এনচিলেডাছ আৰু ইউৰোপালৈ অভিযান চলাই আছে বুলি কোৱা হৈছে। স্নাতকসকলে ভাৰতৰ জৈৱপ্ৰযুক্তি, বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি, মহাকাশ আৰু ভূ-বিজ্ঞান বিভাগৰ গৱেষণাগাৰত, বিদেশৰ NASA Astrobiology Program, Australian Centre for Astrobiology, ELSI Japan আদিত আৰু জৈৱপ্ৰযুক্তি, শক্তি, প্ৰতিৰক্ষা, নেন'প্ৰযুক্তি উদ্যোগত নিয়োগ পাব পাৰে।
ভাৰতত প্ৰথম জ্যোতিৰ্জীৱবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰা মুম্বাইৰ এমিটি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ESEP কাৰ্যসূচী আৰু ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ-নৱেম্বৰত ৫৩খন দেশৰ ৭৯০ গৰাকী শিক্ষাৰ্থীয়ে অংশ লোৱা ৮ সপ্তাহৰ 'Introduction to Astrobiology' অনলাইন পাঠ্যক্ৰমৰ (য'ত প্ৰায় ৩০০ ভাৰতীয় উত্তীৰ্ণ হয়) কথা উল্লেখ আছে। শেষত নামভৰ্তিৰ অৰ্হতা (উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিজ্ঞানত ৬০%, স্নাতকোত্তৰৰ বাবে ভূতত্ত্ব, ৰসায়ন, জীৱবিদ্যা বা পদাৰ্থবিজ্ঞানত B.Sc./B.Tech), পাঠ্যক্ৰমৰ বিষয়বস্তু আৰু আগ্ৰহীৰ বাবে পাঁচটা ৱেবছাইটৰ তালিকা দিয়া হৈছে।
