সমাজত অন্ধবিশ্বাস আৰু অলৌকিকতাৰ ধাৰণা কেনেকৈ গঢ় লৈ উঠিল আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ কি, সেই বিষয়ে এই প্ৰবন্ধত আলোচনা কৰা হৈছে। আদিম মানুহে ধুমুহা, বতাহ, শিলাবৃষ্টি, সূৰ্য-চন্দ্ৰ আদিক দেৱ-দেৱী বুলি ভাবি পূজা কৰাৰ পৰাই ধৰ্মৰ উৎপত্তি হৈছিল, আৰু পাছলৈ কিছুমান চতুৰ লোকে ধৰ্মীয় ভয়ক পুঁজি কৰি ভৌতিক বা ৰাসায়নিক কৌশলেৰে নিজকে অলৌকিক ক্ষমতাসম্পন্ন বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰি সমাজক শোষণ কৰিবলৈ ধৰিলে। নিজৰ অভিজ্ঞতাৰে ব্যাখ্যা কৰিব নোৱাৰা ঘটনাকেই মানুহে অলৌকিক আখ্যা দিয়ে বুলি লেখকে কৈছে আৰু ২০০৬ চনৰ ‘গণেশে গাখীৰ খোৱা’ ঘটনা পৃষ্ঠটান আৰু কৈশিক ক্ৰিয়াৰে ব্যাখ্যা কৰি, সন্মোহন বা মানসিক আশ্বাসেৰে কিছু ৰোগ উপশম হোৱাটোকো বৈজ্ঞানিক প্ৰক্ৰিয়া বুলি দেখুৱাইছে।
ডাইনী সজাই হত্যা, মন্ত্ৰেৰে মৃতক জীয়াই তোলাৰ দাবী, তান্ত্ৰিকৰ প্ৰতাৰণা আৰু লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ৰচনাৰ ‘সৰ্বজান’ সাধুৰ কাহিনীৰ উদাহৰণেৰে অলৌকিকতাৰ প্ৰতাৰণাৰ ৰূপ দেখুওৱা হৈছে — প্ৰকৃততে অলৌকিক শক্তি থকা হ’লে সাধুসকলে চোৰ-ডকাইত ধৰিব পাৰিলেহেঁতেন বুলি লেখকে যুক্তি দিছে। সামৰণিত কোৱা হৈছে যে ধৰ্ম আৰু অলৌকিকতাক একাকাৰ কৰিব নালাগে: ধৰ্ম হৈছে শৰীৰ, মন আৰু স্বাস্থ্য সুস্থ ৰখাৰ প্ৰথা, আনহাতে অলৌকিকতা হৈছে বৈজ্ঞানিক পৰ্যবেক্ষণ-বিশ্লেষণ নকৰাকৈ উপনীত হোৱা অযুক্তিকৰ সিদ্ধান্ত।
